Αντίσταση στις γειτονιές

στο στρατιωτικό συμβούλιο;

Μια μικρή πόλη της Ανατολίας που βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Νεμρούτ… 1982… Στρατιωτικός νόμος επιβεβλημένος από το πραξικόπημα του 1980… Απαγορεύονται τα πάντα...

 Υπάρχουν, όμως, ακόμα κάποιοι που δεν διστάζουν να αψηφήσουν τις απαγορεύσεις, τοπικοί μουσικοί που διασκεδάζουν τον κόσμο στο «κινητό τους κλαμπ» και φοιτητές που αναζητούν τρόπους διαμαρτυρίας κατά του στρατιωτικού συμβουλίου που πρόκειται να επισκεφτεί την πόλη τους.

 Η Γκουλεντάμ, κόρη του Αμπουζέρ, μαέστρου της «μοντέρνας ορχήστρας» που συνέστησε μα τους τοπικούς μουσικούς που είχαν συλληφθεί, ερωτεύεται τον επαναστάτη Χαϊντάρ. Κι η τελετή υποδοχής του στρατιωτικού συμβουλίου θα πάρει απροσδόκητη τροπή….

 Η Διεθνής είναι μια ταινία αλλόκοτα αισιόδοξη. Μια ταινία που συγκινεί ιδιαιτέρως τα πολύπαθα Βαλκάνια, το μεσογειακό ταραγμένο σαν τη θάλασσα κόσμο, τους αλληλέγγυους της ελευθερίας που οραματίζονται σε ένα χάρτη παγκόσμιο και με μάτια ανοιχτά, την νίκη της ζωής πάνω στο χακί.

            Οι Τούρκοι σκηνοθέτες Σιρί Σιρεγιά Εντέρ και Μουχαρέμ Γκιλμέζ στην πρώτη τους απόπειρα να φιλμάρουν μουσικά τη χειραγώγηση της δικτατορίας και την εναντίωση του απλού κόσμου, φτιάχνουν μια ταινία αληθινή, που αφορά εκείνους που έζησαν την καταπίεση και την επιβολή των στρατιωτικών νόμων και εκείνους που δε θέλουν ποτέ να τη ζήσουν.

1982. Νοτιοανατολική Ανατολία. Στην κωμόπολη Αντιγιαμάν οι πλανόδιοι μουσικοί χάνουν τη δουλειά τους εξαιτίας της απαγόρευσης της κυκλοφορίας και καταλήγουν στη φυλακή. Ο στρατιωτικός διοικητής της περιοχής τούς ελευθερώνει και τους αναθέτει να φτιάξουν μια «ορχήστρα σύγχρονης μουσικής». Και οι αυτοδίδακτοι μουσικοί γίνονται σιγά-σιγά μέλη στρατιωτικής ορχήστρας συμμετέχοντας με εμβατήρια στον επετειακό εορτασμό του πραξικοπήματος στις 12 Σεπτεμβρίου. Αυτό όμως δε θα περάσει. Ο νεαρός κομμουνιστής Χαϊντάρ μαθαίνει στην κόρη του μαέστρου της ορχήστρας και βιολιστή, τη Διεθνή. Η Γκιλεντάν την ηχογραφεί και ο πατέρας της ενθουσιασμένος προτείνει στα υπόλοιπα μέλη της ορχήστρας το συγκεκριμένο κομμάτι για την ημέρα της επετείου. Με τη συγκατάθεση του στρατιωτικού διοικητή, η Διεθνής γίνεται, εν αγνοία του, το «εμβατήριο» του πραξικοπήματος. Οι στρατηγοί, σοκαρισμένοι, διατάζουν την άμεση σύλληψη των ενόχων και ο ανυποψίαστος μαέστρος Αμπουζέρ πεθαίνει στη φυλακή.

Ανεξάρτητα από τα κίνητρα των πρωταγωνιστών, οι πράξεις όλων είναι πολιτικές. Έστω κι αν δεν το συνειδητοποιούν αμέσως. Μπορεί ο Χαϊντάρ να φαντάζει ως πολιτικοποιημένος αγωνιστής όμως χωρίς τη βοήθεια της ερωτευμένης Γκιλεντάν που δε θέλει να του χαλάσει χατίρι, η Διεθνής δε θα έφτανε στα αυτιά του μαέστρου. Και πώς γίνεται να αντισταθεί ένας έμπειρος μουσικός στον πανανθρώπινο ύμνο της ελευθερίας; Δε γίνεται. Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να τον μεταδώσει στους γύρω του με το μεγαλείο και την επισημότητα που του πρέπει.

Πολιτική πράξη και η τολμηρή και πρωτότυπη κινηματογραφική ματιά των δύο σκηνοθετών που στέλνουν μελωδικά τα δικά τους ριζοσπαστικά μηνύματα, τα οποία όπως φάνηκε από τις διακρίσεις της ταινίας σε πολυάριθμα Διεθνή Φεστιβάλ (1^ο  βραβείο στο Φεστιβάλ Κων/πολης και 14 συνολικά Βραβεία στην Τουρκία, Βραβείο Κοινού στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, Βαρκελώνης και αλλού) βρήκαν αποδέκτες.

        Ο σεναριογράφος της ταινίας, Σιρί Σιρεγιά Εντέρ, συνειδητά υιοθετεί την ειρωνεία ως αφετηρία και οπτική της αφήγησής του, αφού όπως ο ίδιος επισημαίνει, η ειρωνεία και το χιούμορ είναι τα διαχρονικά όπλα του ανθρώπου ενάντια στην πολιτική βία και καταπίεση. Αυτή είναι και η μεγάλη διαφορά λαού και στρατιωτικών. Οι αξιωματούχοι ζαλισμένοι από τον ήχο των όπλων και τις προσταγές της εξουσίας γίνονται όλο και πιο αφελείς, αφού αναγνωρίζουν ως εχθρούς μόνο τους ενόπλους. Αντίθετα, ο λαός που ζει υπό το καθεστώς του φόβου γίνεται πιο εφευρετικός επινοώντας πλάγιους τρόπους έκφρασης και διεκδίκησης.

Το τραγικό τέλος της φυλάκισης και του θανάτου επιβεβαιώνει ότι η γλώσσα των εξουσιαστών δεν είναι άλλη από τη βία. Όμως το μήνυμα της Διεθνούς, που περνάει με μαεστρία από τις οθόνες μας, γίνεται το ενδόμυχο, αλλά και βροντερό σάουντρακ της αλληλεγγύης, της διεκδίκησης και της αγάπης. Γιατί χωρίς αγάπη για το συνάνθρωπο δεν εμπνέεται κανένας αγώνας για ελευθερία. Και αυτή η διαπίστωση είναι πιο δυνατή από όλα.

Σκηνοθεσία: Sirri Sureyya Onder, Muharrem Gulmez

Σενάριο: Sirri Sureyya Onder

Διεύθ. Φωτογραφίας: Gokhan Atilmis

Μοντάζ: Engin Ozturk

Μουσική: Kalan Muzik, Aytekin G. Atas, Sirri Sureyya Onder, Tolga Kilic

Παραγωγός: Necati Akpinar